Istotą spółdzielni mieszkaniowych jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych jej członków oraz ich rodzin przez dostarczanie im samodzielnych lokali mieszkalnych. Tymczasem wiele spółdzielni podejmuje się budowy mieszkań na zasadach komercyjnych, tak jak deweloperzy. Przygotowują niekorzystne dla nabywców umowy, a członkostwo w spółdzielni proponują zainteresowanym dopiero po zrealizowaniu inwestycji. Takie działania spółdzielni są bezprawne. Z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wynika bowiem, że umowę o budowę lokalu spółdzielnia zawiera ze swoim członkiem. Zanim podpiszemy umowę, trzeba więc żądać przyjęcia w poczet członków. Dzięki temu zdobędziemy więcej uprawnień, które umożliwią nam kontrolę władz spółdzielni.

Postanowienia kontraktu

Umowa ze spółdzielnię o budowę lokalu musi być sporządzona na piśmie (w przeciwnym razie nie będzie ważna). Nie ma wymogu, aby była zawarta w formie aktu notarialnego, ale powinna zobowiązywać strony do zawarcia umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu po jego wybudowaniu.

W umowie powinno się też znaleźć zobowiązanie członka spółdzielni do pokrywania kosztów inwestycji w części przypadającej na jego lokal, m.in. wniesienie wkładu budowlanego oraz uczestniczenie w innych zobowiązaniach spółdzielni związanych z budową. Wkład budowlany, jaki wnosi członek, odpowiada całości kosztów budowy przypadających na jego lokal. Jeśli część wkładu budowlanego została sfinansowana z kredytu zaciągniętego przez spółdzielnię na sfinansowanie tej budowy – członek jest również zobowiązany do spłaty kredytu wraz z odsetkami w części przypadającej na jego lokal.

Umowa o budowę lokalu powinna ponadto określać:

• zakres rzeczowy robót (będzie on stanowił podstawę ustalenia wysokości kosztów budowy lokalu),
• zasady ustalania wysokości kosztów budowy lokalu,
• rodzaj, położenie i powierzchnię lokalu oraz pomieszczeń do niego przynależnych,
• inne postanowienia określone w statucie (trzeba koniecznie zapoznać się ze statutem).

Po podpisaniu umowy członek spółdzielni uzyskuje roszczenie o ustanowienie odrębnej własności lokalu, zwane ekspektatywą odrębnej własności lokalu. Jest ona zbywalna, wraz z wkładem budowlanym (albo jego wniesioną częścią). Jeśli ktoś się zdecyduje na jej zbycie – musi to zrobić w formie aktu notarialnego. Ekspektatywa przechodzi też na spadkobierców i podlega egzekucji.